เดเบียนมีระบบแพกเกจที่ค่อนข้างครบเครื่อง และการ build แพกเกจ ก็มีเครื่องมืออำนวยความสะดวกหลายตัว ใครสนใจหัด build deb ก็อ่าน Debian New Maintainers' Guide ได้ครับ เนื้อหาค่อนข้างครบครัน ในบทความนี้ เราจะมาดูเครื่องมือ build deb กันคร่าว ๆ ก่อน

ก่อนอื่น มาดูส่วนประกอบของ source สำหรับ debian package กันก่อน โดยลองดึง source ของแพกเกจสักตัวมาดู:

$ apt-get source package

จะได้ส่วนประกอบของ source ทั้งหมดสำหรับ build แพกเกจ (ถ้าไม่สำเร็จ ลองตรวจดู /etc/apt/sources.list ว่ามีบรรทัด deb-src หรือเปล่า) ซึ่งโดยปกติ source ดังกล่าวจะประกอบด้วย:

• แฟ้ม package_version-release.dsc เป็นแฟ้มที่ list แฟ้มทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง
• แฟ้ม package_version.orig.tar.gz เป็นซอร์สโค้ดต้นฉบับจากต้นน้ำ (upstream) โดยยังไม่มีการแก้ไขใด ๆ บางครั้งเรียกว่า pristine source (ซอร์สบริสุทธิ์)
• แฟ้ม package_version-release.diff.gz เป็น patch ที่จะเพิ่มกฎการ build deb รวมทั้ง patch ที่เปลี่ยนแปลงแก้ไขซอร์สต้นฉบับตามความจำเป็นสำหรับเดเบียน

สังเกตว่าเดเบียนจะแยก pristine source กับ debian patch จากกันต่างหาก ซึ่งจะมีประโยชน์สองทาง ทางแรกคือ เพื่อให้ชัดเจน ว่าเดเบียนแก้ไขอะไรไปบ้าง ถ้าพูดถึงข้อกฎหมายก็จะดูได้ง่าย รวมทั้งช่วยให้สะดวกในการตรวจสอบส่วนที่ยังไม่รวมเข้าในซอร์สต้นน้ำด้วย ส่วนอีกทางหนึ่ง คือประหยัดเนื้อที่ในแหล่ง mirror (ถ้าเทียบกับระบบอย่าง rpm) เพราะ release ต่าง ๆ ที่ใช้ upstream version เดียวกัน จะเก็บ pristine source เพียงชุดเดียวใน mirror และแต่ละ release จะต่างกันแค่ส่วน debian patch เท่านั้น

เมื่อได้แฟ้มเหล่านี้มาแล้ว apt-get ก็จะแตก source tarball พร้อมกับ apply patch ให้อย่างเรียบร้อย ซึ่งเมื่อเข้าไปดูเนื้อหาข้างใน จะมีไดเรกทอรี debian/ ซึ่งเก็บข้อมูลต่าง ๆ สำหรับการ build deb โดยแฟ้มที่เป็นศูนย์กลางของกลไกการ build จะอยู่ที่ debian/rules ซึ่งเนื้อหาก็เป็น Makefile ธรรมดานี่เอง แต่จะมี target ชุดหนึ่งที่เดเบียนกำหนดไว้สำหรับการ build แพกเกจ ส่วนแฟ้มอื่น ๆ ที่สำคัญก็คือ debian/control ซึ่งเก็บ metadata ของแพกเกจ เช่น ชื่อแพกเกจ คำบรรยาย ความสัมพันธ์กับแพกเกจอื่น ฯลฯ และ debian/changelog ซึ่งเก็บบันทึกการเปลี่ยนแปลงของ release ต่าง ๆ และ เดเบียนจะถือข้อมูลล่าสุดใน debian/changelog เป็นสำคัญ ในการกำหนดรุ่นของแพกเกจ

สำรวจพอคร่าว ๆ แล้ว ก่อนลงมือ build ก็ทำให้แน่ใจเสียก่อน ว่ามีสิ่งที่ต้องใช้ครบ โดยสั่ง:

# apt-get build-dep package

เป็นการติดตั้งแพกเกจอื่น ๆ ที่จำเป็นสำหรับการ build แพกเกจที่กำหนด จากนั้น เมื่อได้ครบแล้ว ก็ลงมือ build กันเลย คำสั่งที่ใช้ก็คือ dpkg-buildpackage (อยู่ในแพกเกจ dpkg-dev) โดย cd ไปที่ไดเรกทอรีบนสุดของซอร์สโค้ดที่แตกออกมา แล้วก็สั่ง:

$ dpkg-buildpackage -rfakeroot

เมื่อ build เสร็จ จะได้แฟ้ม *.deb อยู่ที่ไดเรกทอรีถัดขึ้นไป

จบตอนแรกนี้ คุณก็สามารถ build debian package จากซอร์สเองได้แล้ว แต่ถ้าคุณต้องการ build แพกเกจระดับคุณภาพ เพื่อใช้เผยแพร่ จะมีเครื่องมืออื่นที่น่าใช้กว่านี้อีก ซึ่งจะกล่าวถึงในตอนต่อไป